4721 sayılı Türk Medeni Kanunu boşanmanın sebeplerini 6 başlık altında düzenlemiştir. Bunlar TMK 161-168 maddeleridir. Türk Medeni Kanuna göre boşanma davası sebepleri sırasıyla;
- Zina
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
- Terk
- Akıl hastalığı
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
1- Zina
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Zina başlıklı 161. maddesi, medeni kanunda düzenlenen ilk boşanma sebebidir.
I. Zina Madde 161- Eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur.
Zina, eşlerden birisinin evlilik dışı bir karşı cins ile cinsel bir birliktelik yaşamasıdır. Eşlerden herhangi birisi evlilik dışı bir karşı cinsiyle cinsel birliktelik yaşarsa diğer eş boşanma davası açabilir. Zina fiili gerçekleşmiş olur.
Evlilik dışı birliktelik yaşanan taraf aynı cinsiyetten olursa zina eylemi gerçekleşmiş sayılmaz. Bu sadakatsiz davranış olup evlilik birliğini temelinden sarsan davranıştır.
Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her halde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Dolayısıyla zina fiilinin yapıldığı öğrenildiği andan itibaren 6 ay içerisinde dava açılmalıdır. Unutulmamalıdır ki affeden tarafın dava hakkı yoktur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2018 tarihli kararına göre cinsel birleşmenin kesin veya güçlü karineyle ispatlanmış olması gerekmektedir.
2- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış başlıklı 162. maddesi, medeni kanunda düzenlenen ikinci boşanma sebebidir.
II. Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış Madde 162- Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir.
Eşinden şiddet gören insanların başvurması gereken boşanma yolu bu maddede belirtilen boşanma yoludur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin kararına göre eşin ceza davasından vazgeçmesi bu madde gereği affettiği anlamına gelmez.
3- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme başlıklı 163. maddesi, medeni kanunda düzenlenen üçüncü boşanma sebebidir.
III. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme Madde 163- Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.
Bir haysiyetsiz yaşam sürmeden bahsedilebilmesi için bunun süreklilik arz eden bir durum olması gerekmektedir. Toplumun genel ahlak yapısına uymayan hayat tarzı haysiyetsiz hayat sürme kabul edilebilir.
4- Terk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Terk başlıklı 164. maddesi, medeni kanunda düzenlenen dördüncü boşanma sebebidir.
TMK 164 ilk fıkra, eşlerden herhangi birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği durumda 6 ay geçerse, terk edilen eşin talebiyle hakim veya noter tarafından ihtar çekilir. Eğer ihtar sonuçsuz kalırsa terk sebebiyle boşanma davası açılabilir.
Tebliğ en erken terkin 4. ayında yapılabilir. Bu ihtarın üzerinden 2 ay geçmeden boşanma davası açmak mümkün değildir.
5- Akıl Hastalığı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Akıl Hastalığı başlıklı 165. maddesi, medeni kanunda düzenlenen beşinci boşanma sebebidir.
V. Akıl hastalığı Madde 165- Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.
Akıl hastalığına dayalı boşanma davası yalnızca akıl hastası olmayan eş tarafından akıl hastası olan eşe karşı açılır.
6- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Evlilik birliğinin temelinden sarsılması başlıklı 166. maddesi, medeni kanunda düzenlenen altıncı boşanma sebebidir.
İlk madde eşlerin her ikisine de boşanma davası açma hakkı veriyor. Bundan önceki boşanma sebeplerinde yalnızca bir tarafa boşanma davası açma hakkı verirken bu maddenin özel bir durumu olarak evlilik birliğinin ortak hayat sürdürülemeyecek kadar bozulduğunu düşünen çiftlerde her iki taraf da bu boşanma davasını açabilir.
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekmektedir.